Tips voor ouders

10 oud-Hollandse buitenspelletjes die nog steeds werken

Spijkerpoepen, koekhappen, zaklopen: deze spellen gaan al generaties mee en worden nog steeds gespeeld. Precies omdat je er bijna niets voor nodig hebt. Hieronder staan tien oud-Hollandse buitenspelletjes met de spelregels, wat je ervoor nodig hebt en hoe lang ze duren. Alle tien zijn echte buitenspellen, dus geen sjoelbak of ezeltje prik. Bij Flekss staan deze ouderwetse buitenspelletjes nog regelmatig op het programma, vooral rond Koningsdag. Zoek je meer ideeën, bekijk dan ook onze lijst met buitenspelletjes voor kinderen.

Oud-Hollandse spelletjes met wat je in huis hebt

Deze vijf vragen een beetje voorbereiding, maar het materiaal heb je meestal al liggen.

Spijkerpoepen

4 of meer kinderen · 15 minuten · touw, spijkers, lege flessen

Elk kind krijgt een touw om het middel geknoopt met een spijker aan het uiteinde, die ongeveer tot kniehoogte hangt. Boven een lege fles probeer je door te zakken en de spijker in de hals te laten zakken, zonder je handen te gebruiken. Wie het eerst raak heeft, wint. Onze tip: test de touwlengte vooraf bij de kleinste deelnemer, want bij kleuters sleept de spijker anders over de grond en wordt het onbegonnen werk.

Koekhappen

4 of meer kinderen · 10 minuten · ontbijtkoek, touw, een waslijn

Span een lijn tussen twee punten en hang daar plakken ontbijtkoek aan korte touwtjes. De kinderen staan eronder met hun handen op de rug en proberen de koek van het touwtje te happen. Hang de lijn op de hoogte van de kleinste deelnemer en laat grotere kinderen door de knieën gaan, anders is het voor de een te hoog en voor de ander te makkelijk.

Blikgooien

1 of meer kinderen · 5 minuten · lege blikken of flessen, een bal

Stapel de blikken op een tafel of een bankje en gooi ze om met een bal of een pittenzak. Spreek af hoeveel worpen iedereen krijgt en tel wie de meeste blikken omgooit. Dit spel staat ook in onze algemene lijst met buitenspelletjes voor kinderen, omdat het altijd werkt als je even iets nodig hebt.

Eierlopen

4 of meer kinderen · 15 minuten · eieren, lepels, pionnen

Leg een parcours af met een ei op een lepel. Valt het ei, dan begin je opnieuw. Leuker wordt het als estafette, waarbij twee teams om de beurt lopen. Rauwe eieren maken het spannender, gekookte schelen een hoop schoonmaakwerk. Doe dit sowieso buiten op het gras.

Zaklopen

4 of meer kinderen · 10 minuten · jute zakken

Met beide voeten in een jute zak springend naar de finish. Zet start en finish duidelijk uit met pionnen en laat twee of drie kinderen tegelijk gaan, dan wordt het een wedstrijd. Kies een zachte ondergrond, want omvallen hoort erbij.

Spelletjes waarvoor je helemaal niets nodig hebt

De volgende vijf kun je starten op het moment dat je buiten staat. Touwtje springen is er daar een van: met een lang touw en twee kinderen die draaien, kan de rest om de beurt inspringen. Vanaf drie kinderen is het al leuk, en je kunt het eindeloos moeilijker maken door te laten inspringen terwijl het touw al draait. Ook hinkelen vraagt niets meer dan een stuk stoepkrijt. Teken een baan met genummerde vakken, gooi er een steentje in en spring de baan af terwijl je dat vak overslaat. Op de terugweg raap je het steentje op.

Zakdoekje leggen werkt het best met zes kinderen of meer. Iedereen zit in een kring met de ogen dicht, terwijl één kind met een zakdoek eromheen loopt en het liedje gezongen wordt. De zakdoek wordt achter iemand neergelegd, en zodra het liedje stopt, probeert dat kind de legger te tikken voordat die op de vrije plek zit. Knikkeren is er een voor twee of drie kinderen en een kwartiertje: graaf een klein kuiltje, trek een gooilijn en probeer om de beurt je knikkers in het potje te krijgen. En tot slot stelten lopen, waar het vooral om evenwicht gaat. Zet een parcours uit zodra iedereen het onder de knie heeft.

Deze vijf doen het goed op een schoolplein of in de pauze, juist omdat er niets opgebouwd of opgeruimd hoeft te worden.

Welk spel kies je waarvoor?

Gelegenheid	Geschikte spellen	Waarom
Kinderfeestje	Spijkerpoepen, koekhappen, zaklopen	Iedereen doet om de beurt mee en het levert leuke foto’s op
Koningsdag of schoolplein	Blikgooien, eierlopen, stelten lopen	Werkt met wisselende groepen die aanschuiven en weer weglopen
Gewoon een middag thuis	Touwtje springen, hinkelen, knikkeren	Geen voorbereiding nodig, kinderen kunnen zelf beginnen

Dat deze spellen het na al die jaren nog doen, komt vooral doordat de regels in dertig seconden uit te leggen zijn. Geen uitleg vooraf, geen handleiding, geen batterijen. Dat is ook precies waarom ze het op een kinderfeestje bij Flekss beter doen dan ingewikkelder spellen: kinderen die elkaar nog niet kennen, doen binnen een minuut mee.

Zo blijven deze spellen leuk voor elke leeftijd

Spelen er verschillende leeftijden mee, pas dan de regels aan in plaats van het spel te laten vallen. Geef de jongste kinderen een voorsprong bij eierlopen en zaklopen, of laat ze een kortere afstand afleggen. Maak de oudste kinderen scheidsrechter of laat hen de regels uitleggen, want dat vinden ze op die leeftijd vaak eervoller dan meedoen. En speel in rondes zodra de groep groter is dan tien, anders staat de helft te wachten en is de lol er snel vanaf.

Bij onze Sport-BSO komen deze spellen regelmatig langs, zeker rond Koningsdag en de Buitenspeeldag in juni. Wil je weten wat er verder op het programma staat, lees dan ons artikel over welke sport bij je kind past. Meer ideeën vind je in onze lijst met buitenspelletjes voor kinderen.

Veelgestelde vragen over oud-Hollandse buitenspelletjes

Heb je een vraag? Op de meeste vragen hebben we een antwoord! Kijk hieronder of je vraag in het overzicht staat. Staat je vraag niet in het overzicht en ben je toch benieuwd naar het antwoord? Neem dan eenvoudig contact met ons op!

Wat maakt een spelletje eigenlijk oud-Hollands?

Er bestaat geen officiële definitie, en dat verklaart waarom lijstjes op internet zo van elkaar verschillen. In de praktijk gaat het om spellen die hier al generaties worden doorgegeven, grofweg van voor de jaren zestig, met simpele regels en materiaal dat je in elk huishouden vindt. Veel van deze spellen zijn eigenlijk helemaal niet typisch Nederlands: zaklopen en ringwerpen ken je in de ene of andere vorm over de hele wereld. Wat ze hier oud-Hollands maakt, is vooral de naam en de context waarin ze gespeeld werden, zoals kermissen en schoolfeesten. Spellen als spijkerpoepen en koekhappen zijn wel echt met de Nederlandse volkscultuur verweven. De term is dus eerder nostalgisch dan historisch.

Vanaf welke leeftijd kunnen kinderen deze spellen spelen?

De meeste kunnen vanaf een jaar of vier, zodra kinderen regels begrijpen en om de beurt kunnen wachten. Zaklopen, blikgooien en koekhappen zijn geschikt voor kleuters, want die vragen vooral enthousiasme en geen precisie. Spijkerpoepen en knikkeren liggen lastiger, omdat daar fijne motoriek en geduld bij komen kijken; die werken beter vanaf een jaar of zes of zeven. Stelten lopen vraagt het meeste evenwicht en is echt iets voor kinderen vanaf acht. Je kunt vrijwel elk spel makkelijker maken door de afstand te verkorten of de eis te versoepelen, bijvoorbeeld door bij koekhappen de lijn lager te hangen. Kijk vooral naar wat je kind leuk vindt en niet naar wat er in de leeftijdsindicatie staat.

Hoeveel tijd kost het om een spelletjesmiddag voor te bereiden?

Minder dan je denkt, zolang je de voorbereiding slim verdeelt. Spijkerpoepen is het enige spel dat je echt de avond ervoor wilt klaarzetten, want de touwen knopen en de spijkers bevestigen kost een half uur. Koekhappen vraagt ongeveer tien minuten: de lijn spannen en de koek rijgen. Blikgooien, eierlopen en zaklopen zet je in vijf minuten neer, mits je het materiaal in huis hebt. De vijf spellen uit het tweede blok vragen helemaal geen voorbereiding. Voor een middag met vier of vijf spellen kom je uit op ongeveer een uur voorbereiding, verspreid over twee momenten. Leg het materiaal per spel in een aparte bak, dan is wisselen tussen spellen ook sneller.

Wat kost het om deze spellen te organiseren?

Vrijwel niets, en dat is een van de redenen dat ze zo populair blijven. Een pak ontbijtkoek, een rol touw, een zakje spijkers en wat lege flessen en blikken kosten samen een paar euro. Stoepkrijt en knikkers vind je bij elke speelgoedwinkel of supermarkt voor een laag bedrag. Alleen jute zakken en stelten moet je echt aanschaffen, en die gaan jaren mee. Kant-en-klare sets met drie spellen in één worden veel verkocht, maar zelf samenstellen is goedkoper en je kunt het materiaal makkelijker vervangen. Vraag bij een groot feest eens rond in je omgeving, want veel scholen en verenigingen hebben dit materiaal al liggen.

Hoe hou je deze spellen veilig?

Twee spellen vragen echt toezicht. Bij spijkerpoepen gebruik je scherpe spijkers die op kniehoogte hangen, dus laat kinderen daar niet mee rondrennen en knoop de touwen pas vast op het moment dat het spel begint. Stelten lopen doe je op gras of een andere zachte ondergrond, nooit op tegels, en laat kinderen niet van grote hoogte af springen. Bij koekhappen let je op jonge kinderen in verband met verslikken: snijd de plakken niet te dik en blijf erbij. Zaklopen gaat gepaard met vallen, dus ook daar is gras de beste keuze en houd voldoende afstand tussen de deelnemers. Spreek bij elk spel vooraf de grenzen van het speelveld af, zeker als je buiten een afgesloten terrein speelt.

Zijn deze spellen geschikt voor een schoolplein of een grote groep?

Ja, maar niet allemaal op dezelfde manier. Blikgooien, eierlopen en zaklopen schalen goed, omdat je meerdere opstellingen naast elkaar kunt zetten en kinderen kunnen aanschuiven wanneer ze willen. Spijkerpoepen en koekhappen schalen minder, want daar heb je per deelnemer materiaal voor nodig en gaat het onvermijdelijk in rondes. Bij een groep van meer dan twintig kinderen werkt een opzet met vaste posten het beste: zet vier of vijf spellen neer, verdeel de kinderen in groepjes en laat ze na tien minuten doorschuiven. Reken op minimaal twee begeleiders, één voor het rondlopen en één voor het bijvullen en opruimen. Zo blijft iedereen bezig en hoeft niemand lang te wachten.

Overige berichten

Tips voor ouders